Veritas

Geen weeshuis, maar vergaderzalen, concert-zaal en een speeltuin aan het Westeinde.



verbouwing 1954

Verbouwing aan de achterzijde van Amicitia in 1954.




feestzaal

Amicitia 1954. Een der nieuwe feestzalen.



bioscoop Kriterion

Het gebouw Amicitia met bioscoop Kriterion, anno 1966.



historische kelder

De 15de-eeuwse kelder.




binnenplein

De achtergevel van de oudbouw aan het nieuwe binnenhof.




voorgevel nieuwbouw

De voorgevel van de nieuwbouw aan het nieuwe binnenhof.




achtergevel nieuwbouw

De achtergevel van de nieuwbouw.

Appartementen

In 1920 kreeg het voormalige weeshuis de functie van Katholiek verenigingsgebouw, met diverse vergaderzalen. Het geheel werd ondergebracht in een NV tot Exploitatie van Verenigingsgebouwen, onder de naam “Veritas”.

In de vroegere jongensvleugel richtte men in 1923 een bioscoopzaal in. De architect ontwierp tevens een nieuwe pui met aan weerszijden twee toegangsdeuren. Achter de pui kwam een café, op de plaats waar zich voorheen de keuken en de binnenplaats van het weeshuis bevonden. De beide houten trappen aan weerszijden van het vroegere binnenportaal werden weggebroken. Een nieuw trappenhuis tegen de oostgevel van het voorgebouw gaf toegang tot de bovenverdieping.

Omstreeks 1930 ging het verenigingsgebouw over in handen van N.V. Buffetmaatschappij “de Residentie”, die de naam van het voormalige weeshuisgebouw wijzigde in “Amicitia”. Die naam is nog altijd een begrip in Den Haag. De 21 zaaltjes werden voor uiteenlopende doeleinden verhuurd.

Tegen de noordgevel van de noordwestvleugel werd een toneelzaal gebouwd. Deze zaal werd in 1934 voorzien van een toneeltoren, zodat tijdens de voorstellingen decorwisselingen mogelijk waren. Amicitia nam al spoedig een belangrijke plaats in het uitgaans- en verenigingsleven van Den Haag in.

Verbouwingen


De omvang van de tuin werd aanzienlijk teruggebracht door de bouw van de nieuwe woningen in de Torenstraat, aan het begin van de jaren dertig. Hiervoor werd de oostzijde van de regentenvleugel afgebroken, omdat deze in de weg stond.

Na de Tweede Wereldoorlog volgden de grote en kleinere verbouwingen elkaar in een snel tempo op. Tijdens de grote verbouwing in 1954/55 kreeg Amicitia twee grote zalen: de grote toneelzaal en de schouwburgzaal. De vergroting van de capaciteit van deze zalen betekende automatisch dat alle voorzieningen die het gebouw te bieden had moesten worden verruimd. Dat gold onder andere voor de foyers, artiestenruimten en garderobes. Amicitia kon na deze aanpassingen veel meer bezoekers verwerken dan voorheen.

De entree van het gebouw werd meerdere malen aangepast aan de smaak van de tijd. Dat gebeurde in 1954/55 en in 1960, toen het café werd ingericht als meubeltoonzaal. In 1955 werd de ingang links van het café, die toegang gaf tot bioscoop Kriterion, vernieuwd.

Tussen 1968 en 1970 werden de laatste belangrijke moderniseringen van Amicitia doorgevoerd. De capaciteit van de grote zaal werd nog verder vergroot door toevoeging van een balkon. Het voorgebouw herkreeg zijn vroegere luister van cafézaal en de voorgevel werd aangepast door het aanbrengen van een luifel.

De ruimten werden in de loop der jaren voor verschillende doeleinden verhuurd. Zo vonden er in 1936 bijeenkomsten plaats van de Nationale Christelijke Geheelonthoudersvereniging en werden er in de jaren tachtig boks- en bodybuilding wedstrijden gehouden.

Het gehalte van het aangeboden amusement liep in die jaren sterk terug. Amicitia raakte in verval, ook letterlijk wat betreft de bouwkundige voorzieningen. Het dieptepunt voor het gebouw aan het Westeinde kwam aan het einde van de jaren tachtig, toen Amicitia werd opgeheven. Delen van het pand werden aan het begin van de jaren negentig gesloopt of gerenoveerd, in afwachting van een bestemmingsbesluit dat steeds weer werd uitgesteld.

Appartementen


Op 13 oktober 1994 nam de gemeenteraad de beslissing het pand aan te kopen. Vervolgens kreeg de Productgroep Wonen van de toenmalige Dienst Ruimtelijke en Economische ontwikkelingen de opdracht te onderzoeken of het complex verbouwd en gerestaureerd zou kunnen worden tot woningen of dat de slopershamers gehanteerd zouden moet worden om een rendabel woningplan te realiseren. Tevens werd een bouwhistorisch onderzoek uitgevoerd.

Eén van de conclusies was dat de 15de-eeuwse kelder beslist monumentwaardig was en dat ook overige delen van het complex te belangwekkend waren om gesloopt te worden. Verder bleek alleen het voorgebouw nog redelijk intact en bruikbaar voor appartementen. Bovendien zou bij vervangende nieuwbouw voor de achterbouw de mogelijkheid van realisering van een parkeergarage een groot voordeel zijn, een planonderdeel dat in dit stadsdeel onontbeerlijk is.

Bij restauratie van de voorbouw, jongens- en regentenvleugel is zoveel mogelijk de handhaving van de oorspronkelijke structuur en afwerking nagestreefd. Wat gevelafwerking betreft, is alles dat nog maar enigszins herstelbaar was (baksteen, raamomlijstingen, sierlijsten) gehandhaafd.

In verband met de sterk verspringende gevel die de oudbouw aan de binnenplaats heeft, is voor de tegenoverliggende nieuwe gevel gekozen voor een geheel vlakke opzet. De buitenruimtes zijn merendeels uitgevoerd als loggia’s, vanwege privacy en een acceptabel, niet te bont gevelbeeld. De oude kelder die deels onder de nieuwbouw ligt, is zo sober mogelijk hersteld om zoveel mogelijk van de oorspronkelijke sfeer in stand te houden.

Dit alles maakt Amicitia vandaag de dag, in de 21e eeuw, tot een bijzonder appartementencomplex waar oudbouw en nieuwbouw samenkomen tot een sfeervol geheel met een rijke historische uitstraling. Een uniek stukje Den Haag. renovatie